Image default

Diafragma voor beginners

Belichting is een van de belangrijkste zaken in de fotografie. Veel mensen vinden het lastig om alle onderdelen van de belichtingsdriehoek te begrijpen. Eén van de drie hoeken is het diafragma. Maar wat is het diafragma en welke effecten heeft het op de mijn foto’s?

Diafragma is de opening in de lens. Het licht komt door de lens en het diafragma binnen en valt op de sensor. Hoe groter de opening hoe meer licht er binnen komt. De lichtgevoeligheid van een lens wordt aangegeven met een f-nummer. Hoe kleiner het f-nummer hoe groter de maximale opening. Het is van groot belang voor de belichting in de belichtingsdriehoek (samen met sluitertijd en ISO). Diafragma heeft daarnaast ook invloed op de scherptediepte van de foto (hoeveel van de diepte is scherp).

Diafragma en belichting

Het diafragma werkt een beetje als je pupil in je oog. Is het buiten donker dan worden je pupillen groter om meer licht binnen te laten. Is er een felle zon dan worden je pupillen klein. Het diafragma regelt dat ook. De lens heeft aan de binnenkant een aantal bladen. Deze kunnen over elkaar heen schuiven en maken hierdoor een kleinere of grotere opening. Hierdoor kan er meer of minder licht binnen komen.

diafragma bladen

F-nummers

De opening in de lens wordt aangegeven met een F-nummer. Deze zitten zo tussen de F1.4 en F22. Een van de dingen die veel mensen in het begin lastig vinden is dat een grotere opening een laag F-nummer heeft. F2.8 is bijvoorbeeld een veel grotere opening dan F8.

Helaas is het niet zo dat je van F2.8 naar F5.6 gaat dan de helft van het licht krijgt. Bij de overgang van F2.8 naar F5.6 komt er niet de helft, maar een kwart van het licht binnen. Dit klinkt misschien een beetje onlogisch. Dit komt doordat er gerekend wordt met de oppervlakte van de cirkel. Hierdoor wordt er gerekend met 1.41. Hieronder zie je een diagram met de verschillende nummers.

diafragma en f nummers

Variabel en vast diafragma

Elke lens heeft een bepaald maximaal diafragma. Dit staat meestal op de lens geschreven er staat dan bijvoorbeeld 3.5-6.3 of 2.8. Lenzen met een laag F-getal worden ook wel snelle lenzen genoemd. Omdat er veel licht door naar binnenvalt is het mogelijk de juiste belichting te krijgen met een snelle sluitertijd.

De meeste zoomlenzen hebben een variabel diafragma. Dit houdt in dat de opening waardoor het licht komt veranderd als er verder ingezoomd wordt. Het is dan bijvoorbeeld bij de wijdste stand 3.5 en bij de meest ingezoomde stand 6.3.

lens met een variabel diafragma

Bij lenzen met een vast diafragma verandert de maximale opening niet. Dit zijn meestal standaard of prime lenzen (lenzen met een vast brandpunt, je kunt hier niet mee zoomen) en de duurdere zoomlenzen. Dit heeft als voordeel dat je altijd dezelfde belichting kan houden en niet met je sluitertijd of ISO waarde aan de gang moet als je inzoomt. Deze zoomlenzen zijn meestal een stuk duurder, er is namelijk meer glas en werk voor nodig om deze goed te maken.

Kleine opening, grote scherptediepte

Een ander belangrijk onderdeel van het diafragma is dat het de scherptediepte bepaalt. Scherptediepte is het gebied in de foto dat scherp is. Als je foto’s van landschappen maakt wil je dat alles van voor naar achter scherp is. Meestal wil je dat alles de aandacht krijgt om zo het weidse van het landschap te laten zien. Zoals je hieronder kan zien is de voorgrond (de bloemen) tot en met de achtergrond (de bergen) scherp. Hiervoor moet je een kleine opening (hoog f-nummer) gebruiken. Door deze kleine opening komt er dus weinig licht naar binnen en zul je om de juiste belichting ook iets met de ISO of sluitertijd moeten doen (belichtingsdriehoek).

f11 kleine opening diafragma voor landschappen

Stereffect

Een ander effect dat je kan bereiken als je een heel klein diafragma gebruikt is een stereffect. Dit gebeurt als je een felle lichtbron zoals de zon hebt en met bijvoorbeeld F16 fotografeert. Je krijgt dan lichtstralen die vanuit je lichtbron komen. Je kan op deze manier nog iets extra’s toevoegen aan je foto.

ster effect met het diafragma

Grote opening, kleine scherptediepte

Als je een grote opening (laag F-nummers) hebt dan heb je een kleinere stuk dat scherp is. Je kan dit heel mooi gebruiken om de aandacht te trekken op een bepaald onderwerp. Je ziet dit heel vaak gebruikt worden in portretten. Hier wordt er met een grote opening geschoten en stel je scherp op het oog. Doordat er zo’n grote opening wordt gebruikt is hieronder haar oor al niet meer scherp. Hierdoor kijk je naar haar ogen.

kleine scherpte diepte door grote opening diafragma

Bokeh

Een apart onderdeel is bokeh. Het heeft niet direct met diafragma te maken, maar wel zijdelings. Het gaat om de kwaliteit van de scherptediepte en niet de scherptediepte zelf. De meeste mensen hebben het over mooie bokeh als de achtergrond heel zacht is en niet afleidt. De vorm van het diafragma heeft effect op de bokeh. Het neemt namelijk de vorm van de opening aan. Als de opening dus mooi rond is krijg je bij de lichtjes op de achtergrond mooie ronde lichtballen.

Bokeh groot diafragma

Wanneer welk diafragma

Als het goed is heb je nu een beetje een beeld van wat diafragma is en welke effecten het op je foto’s heeft. Bij portret en macro fotografie (grot afbeelden van kleine onderdelen) wordt er meestal gebruik gemaakt van grote openingen en daardoor weinig scherptediepte omdat je de aandacht naar een bepaald punt wil hebben. Bij landschap is het meestal dat je juist alles wil laten zien en dan is en kleinere opening (hoger F-nummer) weer de betere oplossing.

Mocht je iemand kennen die ook wat aan deze informatie zou kunnen hebben zouden jullie dan deze link kunnen delen?

 

Laat een reactie achter